{"id":157,"date":"2021-11-21T13:35:25","date_gmt":"2021-11-21T12:35:25","guid":{"rendered":"https:\/\/counterintelligence.pl\/?p=157"},"modified":"2021-11-21T23:05:55","modified_gmt":"2021-11-21T22:05:55","slug":"z-osintem-w-przestworza-sledzenie-ruchu-lotniczego-w-otwartych-zrodlach","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/counterintelligence.pl\/en\/2021\/11\/z-osintem-w-przestworza-sledzenie-ruchu-lotniczego-w-otwartych-zrodlach\/","title":{"rendered":"Take to the skies with OSINT - open source air traffic tracking"},"content":{"rendered":"\n

Obserwowaniem samolot\u00f3w zajmuj\u0119 si\u0119 hobbystycznie od dawna, naturalnym kierunkiem OSINTowych zainteresowa\u0144 by\u0142y wi\u0119c dla mnie \u017ar\u00f3d\u0142a informacji pozwalaj\u0105ce na \u017cywo \u015bledzi\u0107 trasy samolot\u00f3w. Obecnie \u015bledzenie takie jest mo\u017cliwe przede wszystkim dzi\u0119ki rozpowszechnieniu systemu Automatic Dependent Surveillance – Broadcast (ADS-B)<\/a> w ramach kt\u00f3rego statki powietrzne okre\u015blaj\u0105 swoje po\u0142o\u017cenie za pomoc\u0105 nawigacji satelitarnej i innych dost\u0119pnych sensor\u00f3w, a nast\u0119pnie okresowo transmituj\u0105 te informacje. Naturalnie ADS-B nie powsta\u0142o z my\u015bl\u0105 o fanach OSINTu i awiacji – system zwi\u0119ksza bezpiecze\u0144stwo lotnictwa zwi\u0119kszaj\u0105c \u015bwiadomo\u015b\u0107 otoczenia pilot\u00f3w, umo\u017cliwia odbierania danych o pogodzie, a dzi\u0119ki dok\u0142adniejszym informacjom o po\u0142o\u017ceniu samolot\u00f3w, kontrola ruchu lotniczego mo\u017ce efektywniej kierowa\u0107 ruchem, skracaj\u0105c czas jaki samoloty sp\u0119dzaj\u0105 w powietrzu. Poniewa\u017c jednak odbiorniki systemu s\u0105 powszechnie dost\u0119pne z dobrodziejstwa systemu korzysta\u0107 mog\u0105 mi\u0142o\u015bnicy lotnictwa i OSINTowi badacze do obserwacji ruchu.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Przyk\u0142adowy lot z Madrytu do Toronto \u015bledzony za pomoc\u0105 serwisu Flightradar24<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

Zobaczmy wi\u0119c jakie informacje mo\u017cemy uzyska\u0107, w\u0142a\u015bnie na przyk\u0142adzie Flightradar24:<\/p>\n\n\n\n

\n
\n
\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n\n
\n

Planowana trasa lotu obejmuj\u0105ca lotnisko startu i l\u0105dowania, planowane i rzeczywiste godziny startu i l\u0105dowania a tak\u017ce d\u0142ugo\u015b\u0107 i czas lotu.<\/p>\n\n\n\n

Znak wywo\u0142awczy (call sign) – identyfikator sk\u0142adaj\u0105cy si\u0119 z cyfr i liter kt\u00f3rego samolot u\u017cywa podczas lotu. Loty pasa\u017cerskie zazwyczaj korzystaj\u0105 ze znak\u00f3w wywo\u0142awczych identyfikuj\u0105cych dane po\u0142\u0105czenie, loty prywatne b\u0119d\u0105 cz\u0119sto korzysta\u0107 z rejestracji samolotu.<\/p>\n\n\n\n

Rejestracja – podobnie do samochod\u00f3w, samoloty r\u00f3wnie\u017c podlegaj\u0105 rejestracji i otrzymuj\u0105 w\u0142asny identyfikator. Tak samo jak w przypadku samochod\u00f3w rejestracja mo\u017ce si\u0119 zmieni\u0107 na skutek zmiany w\u0142a\u015bciciela maszyny, rejestracji w nowym pa\u0144stwie etc.<\/p>\n\n\n\n

Numer seryjny (MSN – Manufacturer Serial number) – Numer seryjny konkretnej maszyny nadany przez producenta gdy schodzi\u0142a z linii produkcyjnej – odpowiednik samochodowego numeru VIN. I r\u00f3wnie\u017c podobnie jak w przypadku samochod\u00f3w o ile rejestracja mo\u017ce si\u0119 zmieni\u0107, to numer seryjny pozostanie taki sam przez ca\u0142y okres funkcjonowania samolotu.<\/p>\n\n\n\n

Dalej Flightradar24 podaje dan\u0119 dotycz\u0105ce parametr\u00f3w lotu – pr\u0119dko\u015b\u0107, wysoko\u015b\u0107, pr\u0119dko\u015b\u0107 wznoszenia\/opadania i w ko\u0144cu dane dotycz\u0105ce transpondera – unikalny 24bitowy identyfikator, kod transpondera (squawk) i po\u0142o\u017cenie.<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n

Serwis\u00f3w umo\u017cliwiaj\u0105cych \u015bledzenie lot\u00f3w powsta\u0142o ostatnimi czasy ca\u0142kiem sporo – list\u0119 bardziej interesuj\u0105cych znajdziecie jak zawsze w dziale Narz\u0119dzia<\/a> i na tablicy start.me<\/a>. Osobi\u015bcie najcz\u0119\u015bciej korzystam z trzech serwis\u00f3w – Flightradar24, ADSB Exchange i FlightAware. W tym miejscu wypada jednak zaznaczy\u0107, \u017ce FR24 i FlightAware to serwisy komercyjne oferuj\u0105ce r\u00f3\u017cne zakresy danych zale\u017cnie od poziomu konta jakie posiadamy – ja akurat mam darmowy dost\u0119p do najwy\u017cszych kont (odpowiednio Business i Enterprise) poniewa\u017c dostarczam tym serwisom dane z domowej stacji odbiorczej ADS-B. Je\u017celi mamy zamiar bardziej zainteresowa\u0107 si\u0119 obserwacj\u0105 lot\u00f3w to zdecydowanie polecam takie rozwi\u0105zanie, stacja oparta o Raspberry Pi jest du\u017co ta\u0144sza ni\u017c wykupienie abonamentu.<\/p>\n\n\n\n

Przechodz\u0105c do opisu mo\u017cliwo\u015bci serwis\u00f3w, zacznijmy wi\u0119c w\u0142a\u015bnie od Flightradar24<\/strong><\/a>.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure><\/div>\n\n\n\n

Najpopularniejszy serwis \u015bledzenia lot\u00f3w, posiadaj\u0105cy wiele przydatnych funkcji niezale\u017cnie od tego jaki poziom konta posiadamy. Serwis posiada bardzo \u0142adny i szybko dzia\u0142aj\u0105cy interfejs w graficzny spos\u00f3b przedstawiaj\u0105cy cho\u0107by wysoko\u015b\u0107 samolotu czy umo\u017cliwiaj\u0105cy wej\u015bcie w widok 3D pokazuj\u0105cy model samolotu na\u0142o\u017cony na map\u0119 satelitarn\u0105 co daj\u0119 nam pogl\u0105d na tras\u0119 samolotu w odniesieniu do wszelkich charakterystycznych punkt\u00f3w terenu. Mamy te\u017c dost\u0119p do informacji o lotnisku uwzgl\u0119dniaj\u0105cych histori\u0119 przylot\u00f3w i odlot\u00f3w oraz obs\u0142ugiwane trasy.<\/p>\n\n\n\n

Dost\u0119pno\u015b\u0107 danych historycznych zale\u017cy ju\u017c bezpo\u015brednio od tego jaki rodzaj konta posiadamy, przy koncie Business pozwalaj\u0105cym na dost\u0119p do historii lot\u00f3w do trzech lat wstecz.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Zakres dost\u0119pnych danych dla kont Basic, Silver, Gold i Business. <\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

Z mojej perspektywy najwi\u0119ksz\u0105 zalet\u0105 p\u0142atnych kont jest mo\u017cliwo\u015b\u0107 pobrania pliku KML (Keyhole Markup Language) kt\u00f3ry mo\u017cemy zaimportowa\u0107 np.: do Google Earth. O tym dlaczego to takie interesuj\u0105ce za chwil\u0119.<\/p>\n\n\n\n

ADS-B Exchange<\/strong><\/a><\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure><\/div>\n\n\n\n

ADS-B Exchange to projekt pasjonat\u00f3w lotnictwa polegaj\u0105cym na crowdsourcowym zbieraniu i udost\u0119pnianiu danych z prywatnych stacji ADS-B. O ile FR24 i FlightAware r\u00f3wnie\u017c polegaj\u0105 na danych dostarczanych przez prywatne osoby w celu uzyskania lepszego pokrycia, to sam\u0105 ide\u0105 ADS-B Exchange jest zapewnianie otwartego dost\u0119pu do tych\u017ce danych bez \u017cadnych koszt\u00f3w czy wymog\u00f3w zak\u0142adania kont – wszystkie mo\u017cliwo\u015bci serwisu udost\u0119pniane s\u0105 bezp\u0142atnie, mo\u017ce za wyj\u0105tkiem komercyjnego wykorzystania danych, kt\u00f3re wymaga zgody serwisu. Najwa\u017cniejsz\u0105 konsekwencj\u0105 takiego podej\u015bcia do tematu jest to, \u017ce \u015bledzone samoloty nie s\u0105 odfiltrowywane w \u017caden spos\u00f3b. Mo\u017cemy tutaj wi\u0119c \u015bledzi\u0107 samoloty wojskowe, VIPowskie, i wszelkie inne kt\u00f3re z r\u00f3\u017cnych powod\u00f3w nie s\u0105 wy\u015bwietlane na innych serwisach. Funkcjonalno\u015b\u0107 ta jest rzecz jasna nieoceniona przy obserwacji manewr\u00f3w wojskowych, operacji w rejonach konflikt\u00f3w czy analizy medialnych wydarze\u0144 politycznych.<\/p>\n\n\n\n

FlightAware.com<\/strong><\/a><\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure><\/div>\n\n\n\n

W ko\u0144cu FlightAware jest niejako przeciwie\u0144stwem ADS-B Exchange. Jest to serwis nastawiony na lotnictwo komercyjne udost\u0119pniaj\u0105cy funkcjonalno\u015bci przydatne osobom cz\u0119sto lataj\u0105cym jak powiadomienia o starcie i l\u0105dowaniu samolotu, op\u00f3\u017anionych b\u0105d\u017a odwo\u0142anych lotach. Dodatkowo FlightAware prowadzi feed wiadomo\u015bci o wydarzeniach w sektorze lotniczym – Squawks – dzia\u0142aj\u0105cy na redditowej zasadzie u\u017cytkownik\u00f3w daj\u0105cych strza\u0142ki w g\u00f3r\u0119 lub w d\u00f3\u0142 postom umieszczonym przez innych u\u017cytkownik\u00f3w. Podobnie jak w przypadku FR24 ilo\u015b\u0107 danych dost\u0119pnych zale\u017cy od poziomu konta jakie posiadamy. Mamy wi\u0119c dost\u0119p do trzech, pi\u0119ciu lub o\u015bmiu miesi\u0119cy danych odpowiednio dla konto Free, Premium i Enterprise.<\/p>\n\n\n\n

Dodatkowym \u017ar\u00f3d\u0142em o kt\u00f3rym zdecydowanie trzeba wspomnie\u0107 jest Twitter – wpisanie znaku wywo\u0142awczego samolotu w twitterowom wyszukiwark\u0119 bardzo cz\u0119sto pozwoli nam odnale\u017a\u0107 informacje o statusie lotu lub zdj\u0119cia udost\u0119pniane przez hobbyst\u00f3w zajmuj\u0105cych si\u0119 fotografi\u0105 lotnicz\u0105.<\/p>\n\n\n\n

Jak w praktyce mo\u017cna wykorzysta\u0107 dane o lotach do OSINTowych dochodze\u0144? Najbardziej oczywistym przyk\u0142\u0105dem jest analiza aktywno\u015bci w sytuacji gdy ustalimy ju\u017c interesuj\u0105ce nas loty – tak jak w przypadku The Rendition Project kt\u00f3re \u015bledzi\u0142o samoloty CIA wykorzystywane w programie porwa\u0144 i przes\u0142ucha\u0144 os\u00f3b kt\u00f3re wpad\u0142y w kr\u0105g zainteresowania agencji<\/a>. Innym przyk\u0142adem jest \u015bledzenie tras samolot\u00f3w rz\u0105dowych w celu analizy czy s\u0105 one zgodne z oficjalnymi informacjami.<\/p>\n\n\n\n

W tym miejscu chcia\u0142bym jednak pokaza\u0107 troch\u0119 inny, a mianowicie wykorzystywanie danych lotniczych jako pomocnicze narz\u0119dzie lokalizacji obiekt\u00f3w b\u0105d\u017a samego miejsca zrobienia zdj\u0119cia. Tutaj w\u0142a\u015bnie z pomoc\u0105 przyjdzie mo\u017cliwo\u015b\u0107 pobrania pliku KML o czym wspomina\u0142em wcze\u015bniej. Sp\u00f3jrzmy na przyk\u0142adowe zdj\u0119cie samolotu wykonane przez Bartosza Kaczmarka<\/a> – kt\u00f3remu bardzo dzi\u0119kuje za zgod\u0119 na u\u017cycie zdj\u0119cia:<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure><\/div>\n\n\n\n

Pierwsze co rzuca si\u0119 w oczy to oznaczenia samolotu – linii lotniczych Alitalia i rejestracja EI-RND. Korzystaj\u0105c z Flightradar24 mo\u017cemy wi\u0119c uzyska\u0107 dok\u0142adniejsze informacje o maszynie, wyszukuj\u0105c po rejestracji samolotu:<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure><\/div>\n\n\n\n

I prze\u015bledzi\u0107 gdzie samolot lata\u0142 w ostatnim czasie:<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure><\/div>\n\n\n\n

Oczywi\u015bcie w przypadku samolot\u00f3w kursuj\u0105cych bardzo cz\u0119sto problem mo\u017ce by\u0107 ustalenie z kt\u00f3rym rejsem mieli\u015bmy konkretnie do czynienia, sp\u00f3jrzmy wi\u0119c we w\u0142a\u015bciwo\u015bci zdj\u0119cia:<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure><\/div>\n\n\n\n

Plik zosta\u0142 zmodyfikowany 10 pa\u017adziernika co pokrywa si\u0119 z dniem w kt\u00f3rym samolot mia\u0142 jeden lot na trasie Rzym – Bydgoszcz. Teraz w\u0142a\u015bnie przyda si\u0119 funkcja wyeksportowania danych o trasie przelotu jako pliku KML, co pozwoli nam na bli\u017csz\u0105 analiz\u0119 ju\u017c w Google Earth. Je\u017celi jeste\u015bmy ciekawi co taki plik kryje, mo\u017cemy otworzy\u0107 go cho\u0107by w notatniku. W \u015brodku znajdziemy informacje o kolejnych punktach na trasie przelotu kt\u00f3re Google Earth b\u0119dzie m\u00f3g\u0142 nanie\u015b\u0107 na map\u0119 wizualizaj\u0105c tras\u0119:<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure><\/div>\n\n\n\n

Po otwarciu pliku w oknie aplikacji uka\u017ce nam si\u0119 wi\u0119c taki widok:<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure><\/div>\n\n\n\n

Mo\u017cemy teraz zacz\u0105\u0107 rozwa\u017ca\u0107 gdzie zdj\u0119cie zosta\u0142o zrobione. Pierwszy problem to to czy w\u0142a\u015bciwie mamy do czynienia ze startem czy l\u0105dowaniem samolotu. Bez widocznego pasa startowego i nie znaj\u0105c wysoko\u015bci samolotu trudno bowiem oceni\u0107 czy maszyna podchodzi do l\u0105dowania czy dopiero co oderwa\u0142a si\u0119 od ziemi. Wskaz\u00f3wek mo\u017cemy szuka\u0107 w elementach samolotu – znamy dok\u0142adny model, wi\u0119c mo\u017cemy por\u00f3wna\u0107 cho\u0107by ustawienie klap z zdj\u0119ciami lub filmami, tutaj np.: znajdziemy l\u0105dowanie Embraera E190STD w ca\u0142kiem wysokiej jako\u015bci:<\/p>\n\n\n\n

\n